Nei, ESB-aðild myndi ekki sjálfkrafa brjóta upp fákeppni á íslenskum matvörumarkaði og ekki er hægt að lofa varanlega lægri matarinnkaupum heimila. Aðild gæti lækkað innkaupskostnað sumra vara frá ESB og breytt aðgangi að birgjum, en virk samkeppni og hillurverð ráðast líka af dreifingu, innkaupastyrk, kvótum, verðmiðlun, flutningi, gengi, sköttum og álagningu. Fyrir vörur frá ríkjum utan ESB gætu tollar bæði hækkað og lækkað. Áhrifin yrðu því mismunandi eftir vörum og heimilum, og nettóáhrif til lengri tíma eru óþekkt.

  • Aðild ein og sér leysir ekki upp innlenda markaðssamþjöppun. Nýir eða raunhæfari birgjar geta aukið samkeppnisþrýsting, en aðgangur þeirra ræðst einnig af flutningi, dreifileiðum, föstum kostnaði, samningum og stærð markaðarins.
  • ESB-aðild myndi færa Ísland inn í tollabandalag ESB. Tollar milli Íslands og annarra ESB-ríkja hyrfu, en sameiginlegur ytri tollur ESB tæki við gagnvart ríkjum utan sambandsins.
  • Þetta gæti lækkað innkaupskostnað sumra matvæla frá ESB sem nú bera jákvæðan toll eða falla undir takmarkaða kvóta. Ekki hefur verið sýnt fram á að kvótar séu bindandi fyrir hverja vöru eða að lækkunin skili sér að fullu í hilluna.
  • Fyrir matvæli frá ríkjum utan ESB gætu tollar orðið hærri eða lægri eftir vöru og uppruna. Engin vörulína- eða upprunagreining liggur fyrir sem sýnir nettóáhrif á heila körfu.
  • Smásöluverð ræðst einnig af flutningi, gengi, innkaupasamningum, dreifingu, samkeppni, álagningu og sköttum. Fyrirliggjandi gögn mæla ekki vægi þessara þátta í aðildarsviðsmynd.
  • Samkeppniseftirlitið birti dagsettan samanburð sem setur íslenskt matvælaverð um 55% yfir meðaltal ESB. Sú tala er verðlagsvísitala sem byggir á skilgreindri Eurostat-aðferð, ekki spá um sparnað vegna aðildar og ekki niðurstaða fyrir hvert heimili.
  • Matur ber nú 11% VSK á Íslandi. ESB-ríki ákveða sjálf hlutföll innan sameiginlegs ramma; aðild ein og sér ákveður því ekki matar-VSK.
  • CAP yrði nýr sameiginlegur rammi fyrir landbúnaðarstuðning, en íslensk útfærsla, aðlögun og áhrif á einstakar greinar og neytendaverð eru óþekkt. Evruupptaka væri annað og seinna ferli.
  • Engin orsakarannsókn eða magnspá sýnir að breytingarnar myndu lækka matarútgjöld varanlega. Niðurstaða heimila ræðst af körfu, útgjaldavægi, staðgöngu, markaðsviðbrögðum og tíma.

Athugasemdir við svar

Ef þú telur að svarið sé rangt, óskýrt eða að heimild vanti getur þú sent athugasemd til ritstjórnar.

Athugasemdin breytir ekki svarinu sjálfkrafa. Hún fer í ritstjórnarbunkann til yfirferðar.

Stafapróf: “Hvað er verið að kjósa um 29. ágúst?” “Þjóðaratkvæðagreiðslan” “á, é, í, ó, ú, ý, þ, æ, ö”