Lengra svar
Núverandi EES-grunnlína skiptir máli. Tilskipun 2009/72/EB er innleidd og í gildi í EES, og 1. gr. hennar nær til sameiginlegra reglna um vinnslu, flutning, dreifingu og afhendingu raforku ásamt neytendavernd. Aðlögun þriðja orkupakkans notar tveggja stoða leið þar sem ESA tekur afmarkaðar ákvarðanir gagnvart eftirlitsaðilum EFTA-ríkja í þeim málum sem aðlagaði ramminn tekur til. Þessi grunnlína tók gildi 3. október 2019. Því væri rangt að lýsa öllum sameiginlegum raforkureglum sem nýrri afleiðingu aðildar.
Eignarhald, leyfi, eftirlit og rekstur eru ólík atriði. EES-samningurinn og 345. gr. TFEU eru hlutlaus um eignarhaldskerfi, en dómur Evrópudómstólsins í Essent sýnir jafnframt að eignarhaldsreglur eru ekki undanþegnar öðrum grundvallarreglum. Núgildandi íslensk lög segja meðal annars að auðlindir í jörðu í þjóðlendum séu eign ríkisins, að nýting slíkra auðlinda sé leyfisskyld og að flutningsfyrirtækið sé í beinni eigu ríkis og/eða sveitarfélaga. Þetta er ekki ein sameiginleg regla fyrir alla „græna orku“: jarðhiti og aðrar auðlindir í jörðu, vatnsafl, vindorka og flutningsmannvirki hafa ólíkan lagagrunn.
Orka er sameiginleg valdheimild samkvæmt i-lið 2. mgr. 4. gr. TFEU. 194. gr. varðveitir samt skilyrtan rétt aðildarríkis til að ákveða nýtingarskilyrði orkuauðlinda. Þessi réttur er ekki algert neitunarvald gagnvart öðrum ákvæðum sáttmálanna. Aðild myndi því hvorki gera ESB að eiganda né daglegum rekstraraðila, en hún myndi breyta því hvaða sameiginlegi réttur bindur og eftir hvaða stofnanalegu leið.
Í EES hefur Ísland ekki formlegan aðgang að ákvörðunartöku ESB. Aðild myndi bæta við formlegri fulltrúaaðild í ráðinu og Evrópuþinginu, án þess að tryggja úrslitaáhrif. Reglugerðir ESB eru samkvæmt 288. gr. bindandi í heild og gilda beint í aðildarríkjum; innlend framkvæmd tilskipana er annars eðlis og má ekki leggja að jöfnu við reglugerðir.
Núgildandi íslensk lög fela flutningsfyrirtæki að leggja kerfisáætlun fyrir Raforkueftirlitið og gera nýtingu auðlinda í jörðu leyfisskylda. Slík verkefni gætu að óbreyttu áfram verið íslensk, en fyrirliggjandi heimildir tryggja ekki óbreytt stofnanaform við mögulega aðild. Núverandi kerfi er líkamlega einangrað. Sæstrengur, útflutningur, ný vinnsla og verðmyndun eru fjórar aðskildar orsakakeðjur; ekkert þeirra er sjálfvirk afleiðing aðildar og ekkert fyrirliggjandi gagnasafn styður ákveðna verðstefnu.
answer status: approvedpublication: published
Rökstuðningur 1
EES-samningurinn skerðir ekki sjálfur reglur samningsaðila um eignarhaldskerfi.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: mainstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta eignahlutleysi EES-samningsins.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C01_EEA_PROPERTYtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Styður ekki friðhelgi gagnvart öðrum reglum.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 2
Auðlindir í jörðu í þjóðlendum eru samkvæmt núgildandi íslenskum lögum eign ríkisins.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta þrönga eignarreglu um auðlindir í jörðu.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C01_UNDERGROUNDtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Auðlindaflokkar hafa mismunandi lagareglur.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 3
Flutningsfyrirtækið skal samkvæmt núgildandi raforkulögum vera í beinni eigu ríkis og/eða sveitarfélaga.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta núverandi íslenska eignarreglu um flutningsfyrirtæki.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C01_GRIDtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Sannar ekki óbreytt framtíðarfyrirkomulag.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 4
Eignahlutleysi 345. gr. TFEU undanþiggur ekki eignarhaldsreglur grundvallarreglum ESB-réttar.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: caveatstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Varðveita önnur-lög-takmörkunina með eignahlutleysinu.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C01_LIMITtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Ekki er heimilt að alhæfa upptalningu óbundinna lagagreina.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 5
Orka er sameiginleg valdheimild ESB og aðildarríkjanna samkvæmt i-lið 2. mgr. 4. gr. TFEU.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: backgroundstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Aðgreina valdheimild frá efnisreglum 194. gr.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C02_SHAREDtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Styður ekki algert vald annars hvors aðilans.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 6
194. gr. TFEU varðveitir skilyrtan rétt aðildarríkis til að ákveða nýtingarskilyrði orkuauðlinda.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: mainstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta afmarkað innlent svigrúm innan sameiginlegs ramma.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C02_RESOURCE_RIGHTtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Ákvæðið verður að lesa með öðrum sáttmálaákvæðum.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 7
Tilskipun 2009/72/EB er innleidd í EES-samninginn og í gildi.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: backgroundstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta núverandi EES-grunnlínu þriðja orkupakkans.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C03_STATUStype: directstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Stöðusíða kemur ekki í stað alls lagatextans.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 8
Tilskipun 2009/72/EB setur sameiginlegar reglur um vinnslu, flutning, dreifingu og afhendingu raforku ásamt neytendavernd.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta þröngt efnislegt gildissvið 1. gr.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C03_SCOPEtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Styður ekki sjálft allar efnisreglur tilskipunarinnar.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 9
Í aðlögun þriðja orkupakkans tekur ESA afmarkaðar ákvarðanir gagnvart landsbundnum eftirlitsaðilum EFTA-ríkja.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta þrönga tveggja stoða aðlögun ESA/ACER.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C03_ESAtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Gildissviðið er bundið við tilgreind aðlögunarmál.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 10
Þriðji orkupakkinn tók gildi í EES 3. október 2019.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: backgroundstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Dagsetja EES-grunnlínuna.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C03_DATEtype: directstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Segir ekki að allar síðari gerðir séu innleiddar.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 11
EES veitir EES/EFTA-ríkjum ekki formlegan aðgang að ákvörðunartöku ESB.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: mainstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta núverandi stofnanalega EES-stöðu.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C04_EEA_PARTICIPATIONtype: directstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Mælir ekki raunveruleg áhrif í einstökum málum.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 12
Evrópuþingið er skipað fulltrúum borgara sambandsins.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta formlega fulltrúaleið borgara aðildarríkja.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C04_PARLIAMENTtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Segir ekki fyrir um áhrif íslenskrar afstöðu.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 13
Ráðið er skipað fulltrúa hvers aðildarríkis á ráðherrastigi.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta formlega fulltrúaleið aðildarríkja í ráðinu.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C04_COUNCILtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Mælir ekki pólitískt vægi eða bandalög.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 14
Nýting auðlinda úr jörðu er háð íslensku leyfi samkvæmt núgildandi lögum.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta núverandi íslenska leyfisveitingu.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C05_LICENSEtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Nær ekki ein og sér til allra endurnýjanlegra auðlinda.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 15
Flutningsfyrirtækið leggur kerfisáætlun fyrir Raforkueftirlitið til samþykktar samkvæmt núgildandi raforkulögum.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta núverandi skiptingu kerfisáætlunar og eftirlits.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C05_PLANNINGtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Styður ekki sérstaka framtíðarskipan.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 16
Reglugerð ESB er bindandi í heild og gildir beint í öllum aðildarríkjum samkvæmt 288. gr. TFEU.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: supportingstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta lagaleg áhrif reglugerða í aðildarríkjum.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C06_REGULATIONtype: legalstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Ekki má yfirfæra setninguna óbreytta á tilskipanir.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 17
Reglugerð 2019/943 og tilskipun 2019/944 voru skráðar til skoðunar vegna EES-innleiðingar 7. ágúst 2026.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: backgroundstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Varðveita dagsetta EES-stöðu tveggja tiltekinna gerða.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C06_DATED_EEAtype: directstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Krefst endurathugunar fyrir birtingu eða endurnotkun.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.
Rökstuðningur 18
Íslenska raforkukerfið þarf við núverandi einangrun að vera sjálfu sér nægt um raforku.
Flokkun: Staðfestanleg staðreynd
classification: established_factrole: backgroundstatus: approvedverification: verified
Verified by independent PR03 evidence review, adjudicated by PR05 and materialized by PR06; not a human verification decision.
📖 Rök
📖 Rök
Staðfesta núverandi líkamlega einangrun kerfisins.
evidence id: e_run_03a8b3609aa83062e2743b26b956d6ad_C07_ISOLATIONtype: directstrength: strongstatus: approvedverification: verified
Takmarkanir: Styður enga stefnu eða stærð framtíðarmarkaðsáhrifa.
Source, location, exact excerpt og PR02/PR05 provenance eru bundin saman.