Lengra svar
125. gr. TFEU setur grunnregluna. Hún nær ekki aðeins til ríkisskuldabréfa heldur skuldbindinga miðlægra, svæðisbundinna og staðbundinna stjórnvalda, annarra opinberra aðila og opinberra fyrirtækja. Express-undantekning ákvæðisins er þröng: hún varðveitir gagnkvæmar fjárhagslegar tryggingar vegna sameiginlegrar framkvæmdar tiltekins verkefnis. Önnur aðstoð eða ábyrgð verður að eiga sjálfstæða lagastoð og standast sérstakt mat samkvæmt 125. gr.
Grunnreglan er ekki algert bann við fjárhagsaðstoð. Samkvæmt 122. gr. (2) getur ráð ESB, að tillögu framkvæmdastjórnarinnar, ákveðið skilyrta aðstoð sambandsins við þær sérstöku alvarlegu aðstæður sem ákvæðið lýsir. Í Pringle staðfesti dómstóll ESB að 125. gr. bannaði ekki ESM-gerð aðstoðar þar sem viðtökuríkið bæri áfram ábyrgð gagnvart kröfuhöfum sínum og skilyrðin vörðuðu trausta fjármálastefnu. Dómurinn byggðist á hönnun þess gernings og leysir ekki fyrirfram úr lögmæti annarra lána, ábyrgða eða nýrra kerfa.
ESM sýnir muninn á ríkisskuld og afmarkaðri sameiginlegri skuldbindingu. Núverandi samstæðuútgáfa ESM-sáttmálans tengir nýja aðild við ákvörðun um afnám undanþágu frá upptöku evru. ESM-ríkin skuldbinda sig samkvæmt 8.–9. gr. til framlaga í heimilað hlutafé og til að svara innköllunum tímanlega. Ábyrgð hvers ríkis er þó, samkvæmt 8. gr. (5), bundin við hlut þess í heimiluðu hlutafé, og aðild ein stofnar ekki ábyrgð á skuldbindingum ESM. Ef aðili greiðir ekki tiltekið hlutafjárkall gerir 25. gr. (2), ásamt skilmálum um hlutafjárkall, ráð fyrir endurskoðuðu hærra hlutfallslegu kalli á aðra til að fylla tímabundið upp í skortinn; vanskilaaðilinn skuldar ESM áfram og þak hvers annars ríkis helst. Kjarnákvörðun um ESM-aðstoð er tekin af stjórn ESM samkvæmt ESM-reglunum, ekki af ráði ESB samkvæmt 122. gr.
NextGenerationEU er annað og gerningasértækt dæmi. Samkvæmt ákvörðun 2020/2053 eru fjárhæðir sem fara í lán endurgreiddar af viðtökuríkjum en óafturkræfur stuðningur og tengdur kostnaður fjármagnaður af fjárlögum ESB. Stuðningurinn byggist á svigrúmi milli eigin-tekjustofnaþaks og þeirrar fjárhæðar sem þarf fyrir fjárlögin — ekki á „fjárlagabili“ í merkingu halla. Ef önnur lausafjárúrræði duga ekki getur framkvæmdastjórnin gert tímabundin hlutfallsleg síðasta-úrræðis köll; vanskil eða tilkynnt greiðslugeta eins ríkis geta leitt til viðbótarkalla á önnur ríki, en fyrra ríkið ber skylduna áfram og árlegt kall hvers ríkis er bundið GNI-hlut þess í tímabundna 0,6 prósentustiga þakinu. Heimildin er COVID-endurreisnarsértæk, ný nettólántaka átti að stöðvast í lok 2026 og tímabundna þakið gildir aðeins fyrir þessar skuldbindingar, í síðasta lagi til 2058.
Því þarf alltaf að greina fjóra flokka: yfirtöku fyrirliggjandi skulda, beina eða skilyrta tryggingu, framlag eða hlutafjárkall og óbeina fjárlaga-/lausafjáráhættu. Þessir flokkar hafa ólík réttaráhrif og ekkert eitt orð eins og „sameiginleg ábyrgð“ lýsir þeim öllum.