Ísland myndi áfram vera sjálfstætt ríki, en samþykkja að takmarka eða færa hluta einhliða ákvörðunarvalds síns á þeim sviðum sem féllu undir valdheimildir ESB. Á öðrum sviðum væri valdið áfram hjá Íslandi. Svarið við orðinu „fullveldi“ ræðst því af því hvort átt er við sjálfstæða ríkisstöðu eða óskorað einhliða ákvörðunarvald.

  • Ríkisstaða og vald eru ekki sami hlutur: Ísland myndi áfram vera ríki með eigin stjórnskipun og stjórnvöld, en gæti ekki lengur beitt öllu ríkisvaldi einhliða.
  • Valdið er veitt sambandinu: Aðildarríkin veita Evrópusambandinu afmarkaðar valdheimildir í sáttmálunum; stofnanir sambandsins fara síðan með þær innan sáttmálarammans. Óveitt vald er áfram hjá ríkjunum.
  • Valdheimildirnar eru ólíkar: Á sviðum einkavalds getur almennt aðeins sambandið sett bindandi gerðir. Á sviðum sameiginlegs valds halda ríkin heimild að því marki sem ESB hefur ekki beitt sinni. Stuðnings- og samræmingarvald hefur þrengri áhrif.
  • Réttaráhrifin eru raunveruleg en hugtökin aðskilin: Reglugerðir gilda beint samkvæmt 288. gr. TFEU. Tilskipanir binda um markmið en gilda ekki allar sjálfkrafa beint. Bein réttaráhrif ráðast af efni og skilyrðum reglunnar. Forgangur ESB-réttar gildir við árekstur innan gildissviðs hans samkvæmt rétti sambandsins.
  • Aðild veitir þátttöku, ekki almennt neitunarvald: Ísland fengi fulltrúa í sameiginlegum stofnunum, en gæti orðið undir þar sem meirihlutareglur gilda. Formlegt vægi segir ekki eitt til um raunveruleg áhrif.
  • ESB-aðild gengi lengra en EES: EES veitir snemmkomna ákvörðunarmótun og samhljóða upptöku í sameiginlegu EES-nefndinni, en ekki atkvæði í löggjafarstofnunum ESB. Ósamkomulag um upptöku getur haft afleiðingar samkvæmt 102. gr. EES-samningsins.
  • Stjórnarskráin: Skýrt, nýlegt sérfræði- og þingnefndarmat frá 2026 er að breyta þurfi stjórnarskránni áður en aðild getur orðið. Það er ekki bindandi dómur og nákvæmt efni breytingar er óákveðið.
  • Úrsögn er möguleg en ekki einfalt afturhvarf: 50. gr. TEU veitir lagalega úrsagnarleið. Hún tryggir ekki sjálfkrafa fyrri EES-stöðu, sömu viðskiptakjör eða kostnaðarlausa endurheimt fyrra fyrirkomulags.

Athugasemdir við svar

Ef þú telur að svarið sé rangt, óskýrt eða að heimild vanti getur þú sent athugasemd til ritstjórnar.

Athugasemdin breytir ekki svarinu sjálfkrafa. Hún fer í ritstjórnarbunkann til yfirferðar.

Stafapróf: “Hvað er verið að kjósa um 29. ágúst?” “Þjóðaratkvæðagreiðslan” “á, é, í, ó, ú, ý, þ, æ, ö”