Lengra svar
Svarið ræðst fyrst af því hvað átt er við með „fullveldi“. Ef átt er við hvort Ísland hætti að vera sjálfstætt ríki er svarið nei. Ef átt er við hvort íslensk stjórnvöld gætu áfram tekið allar bindandi ákvarðanir einhliða er svarið einnig skýrt: það svigrúm myndi minnka verulega á þeim sviðum sem falla undir veittar valdheimildir ESB. Pólitískt mat á því hvort þetta sé „fullveldistap“ eða sameiginleg beiting fullveldis verður ekki leyst með einni hlutlausri skilgreiningu.
Samkvæmt 5. gr. TEU eru valdheimildir veittar sambandinu í sáttmálunum. Stofnanir þess fara með þær samkvæmt þeim ramma. Þetta er ekki ótakmarkað framsal. TFEU greinir meðal annars milli einkavalds, sameiginlegs valds og stuðnings- eða samræmingarvalds. Tollabandalag og sameiginleg viðskiptastefna eru dæmi um einkavald. Verndun lífrænna auðlinda sjávar er einkavald innan sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar, en ekki allur sjávarútvegur. Peningastefna er einkavald sambandsins fyrir ríki sem hafa tekið upp evru, ekki sjálfkrafa fyrir öll aðildarríki. Innri markaður, umhverfi, orka, samgöngur, landbúnaður og aðrir meginþættir sjávarútvegs falla að stórum hluta undir sameiginlegt vald. Nákvæmt svigrúm ræðst síðan af sérákvæðum og þeirri löggjöf sem þegar hefur verið sett.
Réttaráhrif ESB-gerða eru hluti af þessari breytingu, en þrjú hugtök má ekki leggja að jöfnu. Reglugerð er samkvæmt 288. gr. TFEU bindandi í heild og gildir beint í öllum aðildarríkjum. Tilskipun bindur ríki um niðurstöðu en lætur innlendum stjórnvöldum eftir form og aðferð; það þýðir ekki að allar tilskipanir gildi sjálfkrafa beint. Bein réttaráhrif tiltekinnar reglu ráðast meðal annars af því hvort hún er nægilega skýr og skilyrðislaus. Forgangur er önnur regla: við árekstur innan gildissviðs ESB-réttar gengur ESB-réttur framar ósamrýmanlegum landsrétti samkvæmt réttarkerfi sambandsins. Nákvæm íslensk stjórnskipuleg aðlögun að þessu er hluti af þeirri ógerðu stjórnarskrárlausn sem aðild myndi krefjast.
Aðild breytir ekki aðeins valdheimildum heldur einnig þátttöku. Íslensk ríkisstjórn ætti fulltrúa í ráðinu og leiðtogaráðinu og íslenskir kjósendur kysu fulltrúa á Evrópuþing. Ísland hefði þó ekki almennt neitunarvald. Aukinn meirihluti er nú almenn atkvæðaregla í stórum hluta löggjafar ráðsins, en einróma samþykki gildir á afmörkuðum sviðum. Nákvæm stofnanaaðlögun og sætafjöldi Íslands yrðu ákveðin í aðildarferlinu. Formlegt atkvæðavægi og raunveruleg pólitísk áhrif eru ekki sami mælikvarði.
Samanburður við EES sýnir að breytingin væri tvíþætt. EES/EFTA-ríkin geta tekið þátt í snemmkominni ákvörðunarmótun og EES-gerðir eru teknar upp með samhljóða ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar, en ríkin sitja ekki og greiða ekki atkvæði í löggjafarstofnunum ESB. Þetta samþykkisferli er ekki kostnaðarlaust og ótakmarkað einhliða neitunarvald: náist ekki samkomulag getur 5. mgr. 102. gr. EES-samningsins leitt til tímabundinnar frestunar á viðkomandi hluta samningsins. ESB-aðild myndi því bæði auka formlega þátttöku í sameiginlegri ákvarðanatöku og breikka þær skuldbindingar sem Ísland tæki þátt í.
Stjórnskipulega liggur fyrir skýrt, nýlegt sérfræði- og þingnefndarmat. Gildandi 2. gr. stjórnarskrárinnar úthlutar ríkisvaldinu til íslenskra stofnana, 21. gr. fjallar um samþykki Alþingis fyrir tilteknum samningum og 79. gr. um stjórnarskrárbreytingar. Álit Lagastofnunar Háskóla Íslands frá 2026 og niðurstaða meiri hluta utanríkismálanefndar styðja að breyting þurfi áður en aðild getur orðið. Þetta er ekki bindandi dómsúrlausn og hvorki nákvæmur breytingartexti né endanleg fullgildingar- eða þjóðaratkvæðisröð liggur fyrir.
Loks er aðild lagalega uppsegjanleg samkvæmt 50. gr. TEU. Sú regla sýnir að aðild er ekki óuppsegjanleg að eilífu, en hún tryggir aðeins úrsagnarferli. Skilmálar úrsagnar, innleiðing hennar og framtíðarsamband við ESB og EES yrðu háð sérstökum ákvörðunum og samningum.